Okunma Sayısı : 3451  |
V
Vanilya (vanilia planifolia) : Salepgiller familyasından;
tropikal bölgelerde yetiştirilen, tırmanıcı gövdeli bir bitkidir. Yaprakları
sapsız, yassı etlidir. Meyvesi 15-20 cm boyundadır. Kullanılan kısmı henüz
yeşilken toplanan ve sırasıyla kuru ve nemli yerlerde bırakılarak kurutulan,
olgunlaşmamış meyveleridir. Kendine mahsus bir kokusu vardır.
Faydası : Vücudu kuvvetlendirir. Ateşi düşürür. Cinsel gücü
artırır. Sinir bozukluğunu giderir. Hazmı kolaylaştırır. Bronşları temizler
ve öksürük söktürür. Ruhi bunalımı geçirir.
Vebaotu (Petasites officinalis) : Vebaotu, ırmak, dere ve
orman kıyılarında yetişir. Kelotu olarak da bilinir. Şapka büyüklügündeki
yaprakları hafif dişlidir ve alt tarafları gri tüylerle kaplıdır. Kirli
beyazdan açık pembeye kadar değisebilen çiçekleri, sapın en ucunda, bir
salkım biçiminde açarlar.
Faydası : Salgın zamanlarında büyük önem kazanmış ve ateş düşürücü
nitelige sahip olan kökü, çiçeklenme zamanından önce sökülür. Terletmeye
yardımcı olan çayı, ateşlenme, soluk alma zorluğu, gut ve epilepsi (sara)
hastalıklarında kullanılır. Gün boyunca, 1 veya 2 bardak yudumlanarak
içilir. Büyük taze yaprakları, yalnızca burkulmaların ve yürüme sonucu
ayakta olusan yaraların üstüne uygulanmakla kalmayıp, her tür kangren, habis
çıban ve şiddetli yaralarda kullanılır. Modern herbalistler tarafından ise
özellikle kemoterapiden sonra kanser tümörlerinin azaltılması için
önerilmektedir. Almanya'da Petadolor markasıyla tablet halinde
satılmaktadır. Aynı zamanda adet krampları, astım ve baş ağrısı için de
kullanılmaktadır. Kanser tedavisinde kullanıldığında, özellikle cerrahi
operasyondan sonra etkili bir sekilde metastaz'ı (yayılma) önlemektedir.
Vişne (ekşi kiraz) : Gülgiller familyasından; Nisan-Mayıs
aylarında beyaz renkli çiçekler açan, 2-9 metre boyunda bir ağaç ve
meyvesidir. Yaprakları parlak, tüysüz ve kısa saplıdır. Meyve; açık veya
koyu kırmızı renkli ve ekşi lezzetlidir. Meyvesinde şeker, elma ve limon
asidi, A ve C vitamini vardır. Ev ilaçlarında; gövde kabukları, meyvesi ve
meyve sapları kullanılır.
Faydası : İshali keser, ateşi düşürür. İdrar söktürür. Vücuda
rahatlık verir.
Y
Yabani enginar (kengel) : Bileşikgiller familyasından; 2 metre
kadar boyunda, çok yıllık bir bitkidir. Yapraklarının ucu sivri diken
şeklindedir. Ev ilaçlarında; kökü ve yaprakları kullanılır.
Faydası : Mideyi kuvvetlendirir. Sinirleri güçlendirir. Bağırsak
solucanlarını düşürür. Diş ağrılarını giderir. Dişeti iltihaplarını giderir.
Hazımsızlığı giderir.
Yabani gül (köpekgülü) : Gülgiller familyasından; 2-3 metre
boyunda bir ağaçcıktır. Yaprakları 5-7 parçalıdır. Çiçekleri pembe veya
beyazdır. Olgun meyvelerine kuşburnu denir. İçeriğinde şekerler, organik asitler
ve C vitamini vardır.
Faydası : Kuşburnu denilen meyvesi idrar söktürür. İshali keser. Basur
memelerine faydalıdır.
Yabanmersini (ayıüzümü) : Fundagiller familyasından; 20-50 cm
boyunda çok dallı, odunsu bir bitkidir. Karadeniz bölgesinin dağlarında çok
miktarda bulunur. Meyvelerinde; organik asitler, şekerler, pektin, tanen ve
mirtilin denilen bir boya maddesi ile A ve C vitaminleri vardır. Yaprakları ve
meyveleri kullanılır.
Faydası : Yaprakları şeker hastalığında faydalıdır. Meyvesi
dizanteride etkilidir. İshali keser.
Yabanyasemini (sofur) : Patlıcangiller familyasından;
yurdumuzun hemen hemen her bölgesinde rastlanan, 1-2 m boyunda, çok yıllık, fena
kokulu bir bitkidir. Haziran-Eylül ayları arasında mor renkli çiçekler açar.
Gövdesi sarılıcıdır. Meyvesi sarımsı-kırmızıdır. Dallarında dulcamarin vardır.
Meyveleri; solanın ve solasein taşır.
Faydası : Deri hastalıklarında kan temizleyici, hafif uyuşturucu ve
romatizma ağrılarını giderici olarak kullanılır. Şehveti keser. Salgıları
azaltır.
Yakıotu (meragülü) : Küpeçiçeğigiller familyasından; nemli
yerlerde yetişen, çoğunlukla çok yıllık, ender olarak 1-2 yıllık bir bitkidir.
Çiçekleri pembe veya kırmızı renklidir. Meyvesi uzun bir kapsül şeklindedir.
Yurdumuzda 21 türü vardır. Bitkide tanen yağı, müsilaj ve benzerleri vardır. Ev
ilaçlarında; epilobium angustifolium, kıllı yakıotu, dağ yakıotu ve bataklık
yakıotu kullanılır.
Faydası : Kabız ve yumuşatıcı olarak kullanılır. Yaprakları yaraların
üzerine konulursa, şişkinlik ve iltihapları dağıtır. İdrar söktürür. Vücutta
biriken zehirli maddelerin dışarıya atılmasını sağlar.
Yapışkanotu(duvarfesleğeni) : Isırgangiller familyasından;
ılıman bölgelerde yetişen, çok yıllık bir bitkidir. Genellikle duvarların
üzerlerinde ve diplerinde bulunur. Yaprakları almaşık ve tam kenarlıdır.
Çiçekleri küçük kümeler halindedir.
Faydası : İdrar söktürür. Kansızlığı giderir. Dizanteride faydalıdır.
Göğsü yumuşatır. Rahatlık verir. Şeker hastalığında faydalıdır.
Yasemin (yasemen) : Zeytingiller familyasından; kışın yaprak
döken veya her zaman yeşil olan bir çalı veya sarılıcı odunsu bir bitkidir. Genç
sürgünleri yeşildir. Çiçekleri salkım durumundadır. 200 kadar türü vardır. Sarı
çiçekli yasemin, hakiki yasemin yurdumuzda yetişir. Tıbbi yasemin, beyaz çiçekli
ve güzel kokuludur.
Faydası : Romatizma, nikris ve mafsal ağrılarını giderir. Ateş
düşürür. Kabızlığı giderir.
Yavşanotu (avrupaçayı) : Sıracagiller familyasından; çiçekleri
mavi veya beyaz renkte olan bir bitkidir. Yuvarlak saplıdır. Duvar çatlaklarında
yetişir. Taze iken kokusuzdur. Kuruduktan sonra güzel kokar.
Faydası : Hazmı kolaylaştırır. Baş ve kulunç ağrılarını keser. Çay
gibi içilir.
Yenibahar (pimenta) : Mersingiller familyasından; Amerika'nın
tropikal bölgelerinde doğal olarak yetişen ve baharat elde edilen bir bitkidir.
Her tarafı kokuludur. Kokusu ve tadı; tarçın, karanfil, karabiber ve
hindistancevizininkine benzer. Baharat olarak kullanılır.
Faydası : Damar sertliğini önler. Hazmı kolaylaştırır. Mide ve
bağırsak gazlarını giderir. Unutkanlığı giderir. Vücudun direncini artırır.
Yerelması (helianthus tuberosus) : Bileşikgiller familyasından;
basit yapraklı, yüksek, çok yıllık otsu bir bitkidir. Toprak altındaki yumruları
inulin bakımından zengindir. Yumruları kullanılır.
Faydası : Şeker hastaları için faydalıdır. Besleyicidir. Vücudun
direncini artırır. Kabızlığı giderir. Anne sütünü artırır. Bol idrar söktürür.
Böbreklerin ve pankreasın düzenli çalışmasını sağlar. Basur memelerine
faydalıdır. Romatizma, nikris ve mafsal ağrılarında şikayetleri azaltır. Cildin
güzel olmasını sağlar.
Yılanyastığı (danaayağı) : Yılanyastığıgiller familyasından;
yaprakları büyük ve koyu kırmızı olan mide bulandırıcı bir koku salan, büyük
yumrulu bir bitkidir. İstanbul çevresinde, Ege ve Akdeniz Bölgesinde yetişir.
Faydası : Ateşi düşürür. Terletir, vücuda rahatlık verir. Sinirleri
uyarır.
Yonca (kelekotu) : Baklagiller familyasından; bir bitki
cinsidir. Birçok türü vardır. Kokulu yonca yurdumuzda yetişen 30-100 cm boyunda,
iki yıllık otsu bir bitkidir. Gövdesi silindir biçiminde, tüysüz açık yeşil
renkli, boyuna çizgili ve çok dallıdır. Yaprakları saplıdır. Çiçekleri sarı
renkli ve güzel kokuludur. Dalların ucunda dik salkımlar halindedirler. Çiçekli
ve yapraklı dalları; kumarin, melilotik ve kumarik asitler ve uçucu bir yağ
taşır.
Faydası : Romatizma ağrılarını giderir. İshali keser. Midenin düzenli
çalışmasını sağlar. Sinirleri yatıştırır. Baş ağrılarını dindirir.
Yosun (moss) : Çiçeksiz bitkilerin; suların yüzünde veya
diplerinde bulunan bir şubesidir.
Faydası : Sürüldüğü yerleri zayıflatır. Haşlanması bağırsak kurtlarını
döker. Saçlar yıkanırsa kuvvetlendirir.
Yulaf (alef) : Buğdaygiller familyasından; daha ziyade hayvan
olarak yetiştirilen otsu bir bitkidir. Nişasta bakımından zengindir.
Faydası : Çocukların hazım güçlüklerini giderir. Bedeni ve ruhi
yorgunlukları giderir. İdrar söktürür. Vücuda rahatlık verir. Kandaki şeker
miktarını düşürür. İktidarsızlığı giderir. Guatrı önler. Mide ve bağırsak
bozukluklarını giderir.
Yüksükotu (digitalis) : Sıracagiller familyasından; Avrupa,
Batı Asya ve Akdeniz bölgesinde yetişen, iki veya çok yıllık otsu bir bitkidir.
Yaprakları rozet şeklindedir. Çiçekleri dik ve uzun olup salkım şeklindedir. 40
kadar türü vardır. Yurdumuzda 10 türü yetişir. İçeriğinde kardiyotonik (kalbi
kuvvetlendirici) glikozitler taşır. Zehirlidir. Ev ilaçlarında çok dikkatli
kullanılması ve tavsiye edilen miktarın aşılmaması gerekir.
Faydası : Kalp ilaçlarında kullanılır. Nabız atışını azaltır. Kan
dolaşımını yavaşlatır.
Z
Zakkum (ağu ağacı) : Zakkumgiller familyasından; Akdeniz
sahilleri boyunca hemen hemen her yerde yetişen; yurdumuzda Batı ve Güney
Anadolu'da dere yataklarında bulunan bir bitkidir. Boyu 5 metre kadar uzar.
Kış aylarında yapraklarını dökmez. Sık dallıdır. Çiçekleri pembedir.
Meyveleri kapsül şeklindedir. Zehirlidir. Yapraklarında reçine, tanen,
glikoz, C vitamini ve oleandrin adında bir glikozit vardır. Kabukları ve
tohumlarında da etkili maddeler vardır. Ev ilaçlarında kullanılmaması
gerekir.
Faydası : Haricen kullanıldığı takdirde adale ağrılarını giderir.
Akrep ve arı sokmasında faydalıdır. Düşük dozlarda kullanılacak olursa kalbi
kuvvetlendirir. Bol miktarda idrar söktürür. Vücutta biriken suyu boşaltır.
Zambak (zanbak) : Zambakgiller familyasından; soğanı pullu,
dik gövdeli, güzel ve iri çiçekli bir bitkidir. 50 kadar türü vardır. Beyaz
zambak 1 metre kadar boylanabilir. Çiçekleri beyazdır. Kırmızı zambak yüksek
dağlarda bulunur. Trabzon zambağı Doğu Karadeniz bölgesinde yetişir. Ev
ilaçlarında beyaz zambak kullanılır.
Faydası : Vücut ağrılarını dindirir. Diş ağrılarını ve
iltihaplarını giderir. Şişlikleri indirir.
Zencefil (zencebil) : Zencefilgiller familyasından anayurdu
Hindistan ve Malezya olan etli rizomlu bitkidir. Baharat olarak kullanılır.
Tıbbi zencefilin tropik ülkelerde kültürü yapılır.
Faydası : İştah açar. Mide ve bağırsaklardaki gazı söktürür.
Kusmayı önler. İshali keser. Bağırsak bozukluklarını giderir. Soğuk
algınlığında çabuk iyileşmeyi sağlar. Bedeni ve zihni gücü artırır. Cinsel
istekleri kamçılar.
Zerdeçal (zerdeçap) : Zencefilgiller familyasından;
anavatanı Doğu Hindistan olan çok yıllık bir bitkidir. Yaprakları sivri
uçlu, çiçekleri sarı renktedir. Safranı andıran boyalı bir madde çıkarılır.
Baharat olarak kullanılır.
Faydası : Sinirleri uyarır. Vücutta biriken zehirli maddeleri
atar. Nekahat devresini kısaltır. Verem gibi hastalıklarda faydalıdır.
Zeytin (zeytun) : Zeytingiller familyasından; Akdeniz
havzasında, makilerde yabani olarak yetişen, fakat bütün Akdeniz
bölgelerinde yetiştirilen, yaprak dökmeyen, eğri, büyük gövdeli, sık dallı,
5-20 m yüksekliğinde uzun ömürlü bir ağaçtır. Yaprakları yeşil renkli olup,
derimsi ve karşılıklı dizilişlidir. Çiçekleri beyazımsı sarı renkli olup,
salkım durumundadır. Meyve önceleri yeşil, olgunlaştığı zaman parlak siyah
renklidir. Meyvelerinde zeytinyağı çıkarılır. eytinyağının içeriğinde olein,
palmitrik, steraik ve linolik asitlerin gliseritleri, hidrokarbonlar ve E
vitamini vardır. Ev ilaçlarında zeytin tanesi, yaprakları, kabukları ve yağı
kullanılır.
Faydası : Zeytinyağı, safrayı artırır. Karaciğeri çalıştırır.
Karaciğer ağrılarını keser. Sarılıkta faydalıdır. Eczacılıkta, bazı ilaçları
hazırlamakta kullanılır. Yaprakları ve kabukları, yüksek tansiyonu düşürür.
Kandaki şeker miktarını düşürür. Bağırsak solucanlarının düşürülmesine
yardımcı olur. Taneleri de besleyicidir.
|