Okunma Sayısı : 5243  |
Septum nedir?
Septum,
burnu içeride normalde iki eşit parçaya bölen bir duvardır. Önde kıkırdak ve
arkada da ince bir kemik parçasından oluşur ve üzeri deriye benzeyen mukoza
olarak adlandırılan bir örtü ile kaplıdır. Burun boşluğunun her iki tarafında
ise konka adı verilen, burun salgılarını sağlayan ve burun fizyolojisinin devamı
için gerekli olan etler bulunur. Bu organlar her iki yanda üçer tane olmak üzere
6 adettir. Bazı kişilerde daha fazla da olabilir.
Normal burunda septum orta hatta ve konkalar
normal büyüklüktedir. Septum deviasyonu varlığında hava geçişi daralır ve
konkalarda büyümeler oluşur
Septum deviasyonu nedir?
Basitçe
eğri duran septum denilebilir. Septumun tamamı veya bir parçası orta hatta
değildir ve eğri olduğu tarafta burun hava geçişini daraltır. Genellikle doğum
sırasında veya daha sonra olan darbelere bağlıdır. Deviasyon ne kadar fazlaysa
burun tıkanıklığı da o kadar fazla olmaktadır. Tıkalı olmayan taraftan soluk
alınabildiği için hastalar genellikle bunun farkına varmazlar. Ancak zaman
içinde normal tarafta reaksiyon olarak ödem ve et büyümeleri (konka
hipertrofileri) oluşur ve burun tıkanıklığı belirgin hale gelir.
Septum deviasyonu başka nelere yol açar?
Akciğerler için gerekli hava mutlaka burundan geçmelidir. Bu
geçiş sırasında hava ısıtma, nemlendirme ve temizlenme gibi işlemlere tutularak
akciğerlere uygun hale getirilir Deviye septum sonucu burundan hava geçişi
azalır. Ağızdan alınan işlenmemiş hava üst solunum yolları ve akciğerlerde
problemlere yol açabilir. Deviasyon ve hipertrofiler nedeniyle hava geçişinin
bozulması aynı zamanda normal burun salgılarının da hareketini bozarak bunların
daha koyu bir hale gelmesine neden olur. Hasta bunu geniz akıntısı olarak
algılar. Bu salgıların koyulaşması ve özelliklerini kaybetmesi sonucu
rahatsızlık daha da artarak sinüzit ve polipler gibi hastalıkların oluşması
kolaylaşır.
Bir diğer sorun da burunda
bulunan koku alma bölgesinin tıkanmasıyla koku moleküllerinin bu bölgeye
ulaşamaması sonucu koku almanın azalmasıdır.
Nasıl
düzeltilebilir?
Uygulanacak tek tedavi bu eğriliğin bir ameliyatla düzeltilmesidir. Septoplasti
adı verilen bu cerrahi teknikte mukozaya zarar vermeden eğri olan septum
bölgeleri kıkırdak desteği korunarak düzeltilir. Bazı cerrahlar tarafından
uygulanan tekniklerde ise septum kıkırdaklarının tamamen çıkartılması sonucu
burun sırtında düşmeler ve şekil bozuklukları görülmektedir.
Bu
yöntemde tüm işlemler burun içerisinden yapılır ve dışarıda herhangi bir kesik
izi görülmez.
Anestezi lokal veya genel olabilir. Donanımlı ameliyathanelerde
uygulanan genel anestezinin riski bugünkü olanaklarımızla oldukça düşüktür.
Ameliyat sonrası buruna yerleştirilen burun tamponları genellikle 1-2 gün
tutulmaktadır. Günümüzde kullanılan tamponlar burnu zedelemeyen ve biriken
kanları emen yumuşak özelliktedir. Uygulanması ve çıkartılması ağrıya neden
olmaz.
İyileşme ne kadar sürer?
Yüzde herhangi bir şişme veya morarma görülmez.
Hasta genellikle aynı gün evine yollanır. Ertesi gün her türlü faaliyetini
yapabilir ve birkaç gün içerisinde işine dönebilir. Ancak tam olarak burun
dokularının iyileşmesi 2 haftayı bulmaktadır.
Konka hipertrofisi nedir?
Burun içerisinde her iki tarafta yanlarda bulunan
konkalar (alt, orta, üst konkalar) burun fizyolojisinde önemli rollere sahiptir.
Ancak bazı durumlarda reaksiyoner olarak büyüyebilirler (hipertrofi). Böylece
burun tıkanıklığına neden olurlar. Aslında burnun bir boru gibi tamamen açık
olması istenilen bir durum değildir. Solunan hava bu konkalara çarparak gerekli
işlemlerden geçirilmelidir (ısıtma, nemlendirme, temizlenme gibi). Bu nedenle bu
konkaların tamamen çıkartılarak burun hava geçişinin açılması başlangıçta
hastaya faydalı ve rahatlatıcı gibi görülürse de zamanla burun fonksiyonlarının
bozulmasına bağlı olarak hastanın şikayetleri daha fazla artar ve tedavisi
imkansız bir hale gelir. Bu konkaların ilaç kullanılarak ve özellikle piyasada
halk tarafından iyi bilinen burun damlaları kullanılarak küçültülmeye
çalışılması ileride yakınmaların daha da artmasına neden olur. Rinitis
medikamentosa adı verilen bu durumda tedavi başlangıcında bu tür ilaçların
öncelikle kesilmesi gerekir.
Tedavisi
Öncelikle konka hipertrofisinin nedeni
anlaşılmalıdır. Bir alerji varlığında uygun tedavi başlanmalıdır. İlaç
tedavisine yanıt alınamayan durumlarda bazı cerrahi uygulamalar yapılmaktadır.
Birçok hekimin başvurduğu total konka rezeksiyonu (kesilip çıkartılması) tercih
edilen bir yöntem değildir. Ancak fonksiyon kaybına yol açmayan kısmi
çıkartmalar yapılabilir. Konka hipertrofisi tedavisinde son kullandığımız yöntem
radyofrekansla küçültme ameliyatıdır. Bu yöntemde radyo dalgaları
veren bir cihazla konkaların içine girilerek dokuyu bozmadan yeterli küçültme
sağlanır. Bu girişim lokal anestezi altında rahatlıkla yapılır ve ameliyat
sonrası kanama ender olduğu için bir tampon da konulmaz
|