Okunma Sayısı : 2279  |
Oyun, Zekayı
Geliştiriyor
Çocukların sağlıklı gelişimi için
sevgi ne kadar gerekliyse oyun ve oyuncaklar da o kadar gerekli. Oyun, çocuğun
bedensel, duygusal, sosyal, zihinsel ve dil gelişiminde önemli rol oynar, hayal
gücünü geliştirir.
Sosyal hizmet uzmanı Hicran
Karadoğan Kınık, 0-6 yaş grubu çocukların gelişiminde oyun ve oyuncakların
önemine dikkat çekerek, çocuk için yaşamı öğrenme aracı olan oyunun büyük öneme
sahip olduğuna işaret etti. Oyun oynarken çocukların mutlu olduğunu, çocuğun
büyümesi ve sağlıklı gelişmesi için beslenme, sevgi, bakım ne kadar gerekli ise
oyun ve oyuncakların da o kadar gerekli olduğunu, oyunun çocuğun bedensel,
duygusal, sosyal, zihinsel ve dil gelişiminde önemli rol oynadığını belirten
Hicran Karadoğan Kınık, oyun oynamanın çocuğun gelişimindeki etkileri hakkında
da bilgi verdi.
Oyun yoluyla çocukların düşünmeyi ve kendi başına karar vermeyi, sorumluluk
almayı, işbirliği yapmayı ve paylaşmayı öğrendiğini, hayal gücünü, becerilerini
geliştirdiğini, dikkatini bir noktaya toplamayı ve becerilerini organize etmeyi
öğrendiğini ifade eden Kınık, "Çocuk oyun oynayarak kendini tanır. En güçlü ve
doğal dürtülerinden biri olan, saldırganlık dürtüsünü boşaltma olanağı bulur.
Değişik sosyal rolleri deneme, duygularını dışa vurma imkanını elde eder ve
başka nesneler ya da insanlarla ilişkilerini inceler. Oyun, kas gelişimini
hızlandırır ve güçlendirir. Çevresini araştırma, objeleri tanıma ve problem
çözme imkanı sağlar. Kendisini ifade etmeyi, sözlü olarak ifade edilenleri
anlamayı öğrenir, yeni sözcükler kazanır. Çocuk toplu yaşam için gerekli olan
kuralları öğrenir" dedi.
Anne-baba çocukla birlikte oyun oynarken karşılıklı gülümseyerek ve mümkün
olduğunca göz göze gelerek, neşeli bir atmosfer oluşturmaya çalışmalıdır. Ayrıca
bebeğin el ve ayak parmaklarıyla oynayarak, vücudundaki organlara dokunarak
ismini söylemesi de gerekir. Çocuğun, aynada
kendini ve anne-babayı görmesi sağlanmalı. Anne-baba çocuğun farklı şekiller,
renkler görmesini ve sesler duymasına yardımcı olmalı. Eşyalara dokunmasına
fırsat verip, anlayabilmesi için zaman bırakıp ve daha sonra da tanıyabilmesi
için ne olduğunu tekrarlamalı. Bebeğin elinde tutması için, mandal, plastik
bardak, kaşık, çıngırak gibi değişik şekillerde eşya ve oyuncaklar vererek,
ellerini bol bol kullanmasını sağlamalı. Yumuşak ses tonuyla konuşup, nazik
hareketlerle yaklaşıp, şarkılar söylenmeli. Çocukla birlikte resimlere,
kitaplara bakıp, kitap okuyup, müzik dinletip, el çırptırırsa çocuk için en iyi
oyun ortamını oluşturmuş olur. Oyun oynarken geçen zamanın mutlu, neşeli ve
öğretici olmasına yardımcı olur. Oyun düşünceler, duygular ve ilişkiler içinde,
beceri ve kontrol kazanmanın önemli yoludur. Oyuncak ise çocuğun beş duyusu ve
duygularını uyaran, değerlendirme ve uygulama yetilerini geliştiren, hayal
gücünü zenginleştiren, bedensel ve sosyal gelişimini hızlandıran oyun aracıdır.
Yaş gruplarına göre oyuncaklar
Çocuğun yaş, ilgi ve gereksinmelerine göre oyun ve oyuncak tercihlerinin de
değişir.
0-6 aylık dönemde:
İlk 6 ayında çocuk ses, şekil ve renklere karşı duyarlıdır. Bu dönemde görsel ve
işitsel duyulara yönelen hareketli oyuncaklar çocuğun dikkatini çeker ve
neşelendirir. Çocuk yeni ve ilginç olan her şeye bakmak, dokunmak, seyretmek
ister. Bu çocuğun öğrenme yoludur. Yatağının üzerine asılabilen, sallanınca ses
çıkaran, canlı renkleri olan objeler ve rahatça tutulabilen çıngırak bu dönemin
vazgeçilmez oyuncaklarıdır. Bu aylarda yine müzik kutuları, renkli halkalar,
kumaştan ve plastikten kucaklanacak bebekler tercih edilebilir. 4. ayından sonra
çeşitli boylarda toplar, tutmalı çıngıraklar, bez bebekler, lastik ve plastik
sıkmalı oyuncaklar, diş kaşıyıcı halkalar, iç içe geçen kutular seçilebilir ve
radyo-teyp dinletilebilir.
7-12 aylık dönemde:
Oturmaya başladığı 7. aylarından itibaren çocuk uzanabildiği her şeyi
yakalamaya, yakaladığı her şeyi de ağzına götürmeye çalışır. En çok
hoşlandıkları; bir elinden diğerine kolayca geçirebildiği renkli halkalar,
avuçlayabildiği plastik küpler, kemirebildiği kauçuk nesneler, hırpalandığı
zaman bozulmayan yumuşak bebek ve hayvancıklardır. Tutunarak da olsa ayağa
kalkabildiğinde eline geçen her şeyi yere atmaktan zevk aldığından, zıplayan,
yere düşünce ses çıkaran oyuncaklar ilgi odağıdır. Boy boy renkli toplar, iç içe
geçebilen kutular, renkli makaralar, bebekler, kitaplar, renkli büyük resimler
bu dönemin oyuncakları arasında yer alır. Ayrıca 7. ayından itibaren oynanmaya
başlanan, annenin tekrar kendine geri döneceğini öğrenmesini sağlayan "cee e"
oyunu çocuğun anneden ayrılma kaygısını kontrol etmesine yarar. Annenin her
gözden kayboluşunda duyulan gerginlik, anne görüldükten sonra gerginlikten,
memnuniyete dönüşür. 10-12. aylarında tef, davul, kapaklı kutular, düdük,
kitaplar, resimler, kalın kalemler, bahçe ve kum oyuncakları, banyo oyuncakları,
balonlar, toplar, itilen ya da çekilen tekerlekli oyuncaklar telefon çevirme
gibi etkinlik setleri tercih edilebilir. Bu dönemde oynanılabilecek kum ve su,
çocuğun dokunma hissinin gelişimini sağlar ve çocuğa büyük haz verir. Deneyim ve
keşif olanakları sağlayan kum ve su sayesinde utangaç çocuk uyarılır, saldırgan
çocuk sakinleşir.
13-18 aylık dönemde:
Bu aylarda itmeli, çekmeli ses çıkaran oyuncaklar, üstüne ve içine
oturulabilecek büyüklükte tahta veya plastik büyük hayvan türü oyuncaklar, boş
tahta ve mukavva kutuları, küçük sandık, sepet ve tabureler ayrıca oyuncak
süpürge, faraş ve bezler, öykü kasetleri, çocuk şiir ve resim kitapları tercih
edilebilir.
19-24 aylık dönemde:
Bu aylarında çocuk, bütünü parçalara ayırmaktan, kutuyu doldurup boşaltmaktan,
kule ve köprü yapmaktan büyük zevk alır. Bu dönemde çocuğun ilgisini çeken
oyuncaklar arasında mutfak eşyaları, farklı büyüklükteki plastik parçalar,
saçları ve elbiseleri olan bebekler ve arabalar yer alır. Bu dönemin sonuna
doğru çocuk, tahta parçasını arabaymış gibi hareket ettirebilir. Bazı
hareketleriyle anne-babayı taklit edebilir. Bu dönemde minyatür marangoz
oyuncakları (tahta çekiç ve çiviler), mutfak setleri gözde oyuncaklardır. Ayrıca
bu dönemde yine tahta, bez veya plastik hayvanlar, evde ve sokakta kurulan
salıncaklar, kova, kürek, çocuk şiir kasetleri ve kitapları tercih edilebilir.
25-30 aylık dönemde:
Bu dönemde çocuk, hayal gücüne dayanan oyunlardan hoşlanır. Oyuncaklarıyla
konuşur, onlara kızıp bağırabilir. Bedensel olarak gelişmiş olduğundan
rahatlıkla takla atar, topa tekme atar, çok aktif olduğundan yeni oyunlar
yaratır ve bu oyunları uygular. Evcilik, bakkalcılık, postacılık ve doktorculuk
oyunlarında çeşitli kıyafetlere girip, canlandırmayı sever. Bu dönemde çocuğun
oyun malzemeleri; sorun çözmeyi, yaratıcılığı ve duygularının arıtılmasını,
yansıtılmasını destekleyici oyun hamuru, kil ve inşa blokları gibi
"yapılandırılmamış" oyun araçlarından oluşabilir. Bu dönemde çocuğun oynaması
için; parmak boyası, keskin olmayan makaslar ve kağıtlar, renkli çıkartmalar,
öykü ve masal kitapları, teyp ve çocuk şarkı kasetleri, bebek, bebek arabaları
gibi itmeli ve çekmeli tekerlekli araçlar, üç tekerlekli bisiklet, basit
bilmeceler ve tahmin oyunları (hayvanları, ağaçları, çiçekleri bilmesi gibi),
küçük süpürge, faraş, küçük tencere, tabak, fincan gibi ev işi araçları,
tahtadan veya plastikten çekiç, kerpeten, tornavida gibi araçlar, hayvanat
bahçesi gezileri veya yakın çevre gezileri, su, kum, kil gibi doğal oyun
malzemeleri çocuğun dokunma duygusunun gelişimine, deneyim ve keşif
olanaklarının sağlanmasına, utangaç çocuğun uyarılmasına, saldırgan çocuğun
sakinleşmesine ve çocuğun dikkatini bir konu üzerinde toplamasına yardımcı
olduğu için tercih edilebilir.
49-60 aylık dönemde:
Bu dönemde çocuk, grup oyunlarına ilgi duyar. Yavaş yavaş çevresini tanımaya
başlar, yaşıtlarıyla arkadaşlık kurar. Oynadıkları oyunların kurallarına saygılı
olmayı öğrenir. Bu dönemde çocuğun oynaması için; kesme-yapıştırma, çizim yapma,
resim boyama ve öykü, masal kitapları, şekil verebileceği, el becerisini
geliştirmenin yanında hayallerini gerçekleştirebileceği oyun hamuru, kum, kil,
su gibi malzemeler, 3 tekerlekli bisiklet, tekerlekli patenler, ip atlama,
seksek, bilye, körebe, saklambaç, çember çevirme gibi oyunlar, oyun parkları ve
doğa gezintileri önerilebilir.
Oyuncak satın alırken...
Çocuğun gelişimine uygun oyuncaklar seçilmelidir. Oyuncağın tüyleri çocuğun
ağzına, burnuna kaçmamalıdır. Zehirsiz boyalarla boyanmış olmalı, zehirli
maddeler içermemelidir. Yıkanabilir, dayanıklı, sağlam olmalıdır. Yutulacak ve
kolayca kopup, çocuğun ağzına atacağı kadar küçük parçaları olmamalıdır. Sivri
uçları, kesici kenarları, parmaklarının sıkışabileceği ek yerleri ve gözlerine
zarar verebilecek çıkıntıları olmamalıdır. Çocuğun bedenine uygun büyüklükte ve
ağırlıkta olmalıdır. Oyuncaklar düzenli olarak gözden geçirilmeli, hasarlı ve
kırık olanlar tehlikeli olabilecekse atılmalıdır. Bozuk para, kibrit, çakmak,
sigara gibi malzemeler çocuğa zarar verebileceğinden oynaması için
verilmemelidir. Oyuncakların oyun değeri olmalı, bedensel, zihinsel, sosyal ve
dil gelişim alanlarının tümünü birden destekleyebilecek zengin uyarıcıları
içermeli, çok fonksiyonlu olmalıdır.
|
|
|
İnsanlarda arka ayakmı var??
(0 Oylama)